Пакаяньне

Историк Игорь Кузнецов полагает, что из почти 22 тысяч польских военнослужащих, расстрелянных в Катыни, не менее четверти составляют белорусы и уроженцы Беларуси.

23 жніўня актывісты беларускіх дэмакратычных арганізацый наведалі мэмарыял Катынь пад Смаленскам, дзе 70 гадоў таму былі расстраляныя болей за 20 тысяч польскіх грамадзянаў. Актывісты прынялі зварот да краінаў АБСЭ, у якім заклікалі грамадзянаў дамагацца перайменаваньня гарадоў, якія носяць імёны адказных за расстрэл у Катыні дзеячаў сталінскага рэжыму, а таксама дэмантажу помнікаў гэтым дзеячам, якія яшчэ захаваліся ў краінах АБСЭ.

Сёньня, 23 жніўня, – Агульнаэўрапейскі Дзень памяці ахвяр усіх таталітарных і аўтарытарных рэжымаў. Эўрапейскі Парлямэнт абвесьціў гэты дзень на знак памяці пра падпісаньне "Пакта Молатава-Рыбэнтропа", які паспрыяў разьвязваньню Другой усясьветнай вайны. У Эўропе гэта адзіны дзень усіх ахвяраў – і нацызму, і камунізму. Гэткім чынам абодва рэжымы па сутнасьці ўраўняныя.

Другі год запар 23 жніўня будзе адзначацца агульнаэўрапейскі Дзень памяці ахвяраў таталітарных і аўтарытарных рэжымаў. Адпаведную рэзалюцыю 3 ліпеня 2009 году прыняла Парлямэнцкая Асамблея Арганізацыі па бясьпецы і супрацоўніцтву ў Эўропе.

Страшный голодомор тридцатых годов историки обычно связывают с Украиной и Россией. Недавно рассекреченные документы показывают: голод в Беларуси также имел ужасные последствия. [эксклюзив - рассекреченные документы]

Пасьля абвяшчэньня прысуду – 25 гадоў пазбаўленьня волі – Ларысу і Янку Геніюшаў не адразу адвезьлі ў турму. За вокнамі згасаў кароткі зімовы дзень, зьняволеныя доўга сядзелі ў пустой залі, агаломшаныя такім суровым выракам Вярхоўнага суду. У галаве Ларысы Антонаўны ўзьніклі і шматкроць паўтарыліся радкі: “Дзе гора, дзе боль свой дзенеш, паэтка Ларыса Геніюш?” Верш пазьней так і не дапісаўся. У перасыльных турмах, у першыя гады гулагаўскай катаргі было не да вершаў. Але ГУЛАГ не прымусіў замаўчаць паэтку. Да нас дайшло нямала яе твораў, напісаных за калючым дротам. Як жа яны траплялі на волю?

Галоўнае ўпраўленьне юстыцыі Гарадзенскага аблвыканкама адмовіла грамадзянам у перайменаваньні вуліцы Савецкай у Зэльве ў вуліцу імя Ларысы Геніюш.

Улетку 2004 году ў Вільні мне давялося сустрэцца з апошнім пазасталым на той час у жывых дэлегатам ІІ Усебеларускага кангрэсу Аляксеем Анішчыкам-Чэмерам. Мы сядзелі ў яго застаўленай кніжнымі паліцамі невялічкай кватэрцы. Гаспадар час ад часу ўставаў з канапы і выцягваў з патаемнага закутка то рэдкі заходнебеларускі часопіс, то стосік старых фатаздымкаў, то аўтограф Натальлі Арсеньневай на кнізе “Сягоньня” (1944)…

Дом састарэлых на ўскрайку вёскі Жухавічы, пад Карэлічамі. Тут, у невялікім пакойчыку, жыве 89-гадовы вязень ГУЛАГУ Аляксандр Сафронавіч Доўбік. У 1958 годзе настаўнік Аляксандр Доўбік напісаў лісты з жорсткай крытыкай савецкага ладу і даслаў іх прэзідэнту ЗША Эйзенхаўэру, прэм’ер-міністру Вялікабрытаніі Ідэну ды прэм’еру Індыі Нэру. Лісты, натуральна, перахапіла КДБ. Аўтара знайшлі і асудзілі да 10 гадоў катаргі і 5 гадоў паражэння ў правах. Фактычна, Аляксандар Доўбік адседзеў у лагеры ў Мардовіі пяць год — выпусцілі пасля таго, як напісаў касацыйную скаргу. Сёння, нягледзячы на паважны ўзрост, спадар Доўбік ідзе ў рашучы наступ на дзяржаву, патрабуючы 200 мільёнаў рублёў кампенсацыі за рэпрэсіі. Яго судовая позва выклікала пярэпалах у фінансавым аддзеле Карэліцкага райвыканкаму. Дамагаючыся справядлівасці, Аляксандар Доўбік дайшоў ажно да Вярхоўнага суда. Калі і там не дапамогуць, ён збіраецца звярнуцца да кіраўніка прэзідэнцкай адміністрацыі Макея.